Toezichthouder gaswinning: ‘Willens en wetens niets gedaan met ons advies’

Posted on

Jan de Jong, voormalig inspecteur-generaal van het Staatstoezicht op de Mijnen, was dinsdag helder tijdens zijn verhoor bij de enquêtecommissie over de gaswinning in Groningen: het kabinet heeft de Groningers in de kou laten staan.

“Het willens en wetens niets doen met ons advies, het door laten gaan van de gaswinning en zelfs meer laten produceren, verhoudt zich in geen enkel opzicht met de zorgplicht.” Uit het verhoor werd ook duidelijk dat topambtenaren op het ministerie De Jong “lastig” vonden.

Direct aan het begin van het verhoor met De Jong was de toon gezet. De commissie die onderzoek doet naar de gaswinning in Groningen vroeg de oud-toezichthouder hoe het contact tussen het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en de minister verliep.

“We zagen hem alleen bij de introductie. Daarna zagen we ze nooit meer. Verhagen (Maxime Verhagen – voormalig minister van Economische Zaken van 2010-2012, red.) is zelfs geen eens langsgekomen.”

De Jong werkte van 1989 tot 2014 bij het SodM. Sinds 2003 was hij daar inspecteur-generaal en verantwoordelijk voor het toezicht. Ook adviseerde hij de minister.

‘Zinnetje over personeelstekort moest van ministerie uit verslag’

De commissie besprak in het 3,5 uur durende verhoor veel onderwerpen met De Jong. Uit zijn verhaal komt vooral het beeld naar voren dat de toezichthouder lang niet serieus genomen is. Dat bleek al uit zijn eerste beschrijvingen.

Het SodM rapporteerde op vaste momenten in het jaar aan de topambtenaar, de zogeheten secretaris-generaal, van het ministerie. Maar die was te druk. Ook de topambtenaren daar weer onder (directeur-generaal Energie en directeur marktwerking) hadden geen tijd.

In de eerste jaren in zijn functie van inspecteur-generaal liep De Jong er ook tegenaan dat hij te weinig mankracht had. Op een gegeven moment moesten er zelfs mensen uit. Hij zette in 2009 dan ook in zijn jaarverslag dat hij “niet meer instond voor de kwaliteit” van het werk. “Het verslag bleef liggen op het ministerie want die zin moest eruit.” De Jong weigerde dit.

Het SodM in het kort:

  • Onafhankelijke toezichthouder op de delfstoffen- en energiewinning in Nederland
  • Geeft (on)gevraagd advies aan de minister
  • De toezichthouder valt onder het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK)

‘Ik schrok me wild van de bevindingen’

Het grootste deel van het verhoor met De Jong ging over de periode na de beving in Huizinge van 2012. Hij gaf zijn medewerkers toestemming om een eigen onderzoek te doen naar de seismiciteit van het Groningenveld. Het KNMI had er op dat moment geen mankracht voor, vertelde Bernard Dost eerder op dinsdag tegen de commissie. “Ik zag het niet als onze taak. Wij zijn geen kennisinstituut, maar ik vond het bijna een morele verplichting om dat te doen”, aldus De Jong.

De Jong “schrok zich wild” van de conclusies van zijn medewerkers. Uit het onderzoek bleek dat er zwaardere bevingen konden komen dan werd gedacht. Hoe zwaar viel niet te zeggen. De schade zou aanzienlijk groter kunnen worden en er bestond een relatie tussen de productie van de gaswinning en de bevingen.

SodM deelde de bevindingen met zowel het KNMI als de NAM. Er volgde veel discussie tussen de partijen, omdat ze het niet eens waren met alles uit het onderzoek.

Het SodM had namelijk een model ontwikkeld waarmee de bevingen voorspeld konden worden. Dit hing samen met de productiesnelheid. Volgens het KNMI was dit model “niet wetenschappelijk onderbouwd”. Ook de NAM vond het niet van belang. De bevingen zouden toch wel komen.

‘Meneer de Jong, dit is groot bier’

Uiteindelijk besloot de toenmalige minister van Economische Zaken (EZ) Henk Kamp de gaswinning niet te verlagen. Hij liet eerst meer onderzoek uitvoeren. Er was een beeld ontstaan dat het SodM-rapport te veel onzekerheden bevatte. De Jong vond het onbegrijpelijk. Iedereen was het namelijk wel eens over de eerste drie bevindingen: de maximale magnitude, de schade die kon ontstaan en de relatie met de productie.

“Die waren toch ook al erg genoeg? Moet mijn inziens aanleiding zijn geweest voor onze minister om maatregelen te nemen.”

Volgens De Jong was de urgentie van het advies wel aangekomen. “Meneer De Jong, dit is groot bier. Het is duidelijk dat ik hier met de top van de coalitie over moet spreken”, zei Kamp bij de presentatie ervan.

De Jong lag wakker over vraag of SodM nog enige invloed had

In 2013 werd er ondanks het advies zelfs nog meer gas gewonnen uit het Groningenveld. Dit is nog steeds een open wond voor veel Groningers. In 2014 kwam het SodM met een extra advies. De Jong adviseerde de minister onder meer om de clusters bij Loppersum te sluiten.

De minister nam het advies niet over, maar besloot wel om 80 procent van de clusters te sluiten. “Ik heb in die tijd wakker gelegen”, aldus de Jong. Hij piekerde over de vraag of de toezichthouder “überhaupt” nog invloed had op het Groningenveld. “Ik was heel erg blij dat de clusters zijn gesloten.”

‘We kregen het verwijt anti-NAM te zijn’

De Jong deed tijdens zijn verhoor ook een boekje open over de moeizame relatie die hij had met de topambtenaren van het ministerie. Met name met de secretaris-generaal Maarten Kamps en de directeur marktwerking Jos de Groot. “We kregen het verwijt anti-NAM te zijn.”

Het contact met de twee was “gespannen”, vertelde De Jong. Hij werd in de periode na Huizinge meerdere keren op met matje geroepen bij de secretaris-generaal. “Dan moest ik verantwoording afleggen over wat ik nu weer had gezegd in de pers.” Ze lieten volgens De Jong duidelijk merken dat het niet de bedoeling was dat hij de pers opzocht. “Maar het is de taak van een Rijksinspectie om naar buiten toe zelf dingen uit te leggen.”

“We lagen niet op een lijn en werden als lastig gezien. Ik wist al dat ik met pensioen zou gaan. Dus ik was niet zo onder de indruk van wat men van mij dacht. Maar ik kan me heel goed voorstellen dat als er iemand anders zat die jonger is en misschien wel ambities had, hierdoor in problemen zou zijn gekomen.”

‘Ik kreeg niet de vraag of ik nog een paar jaar wilde blijven’

De Jong is in het najaar van 2014 met vervroegd pensioen gegaan. Tot nu toe was niet bekend of dit onder druk gebeurde. De voormalig inspecteur-generaal maakte dinsdag duidelijk dat zijn keuze geheel vrijwillig was.

Hij wilde nog een aantal jaren meer tijd met zijn vrouw doorbrengen. “Dat was het. Al kreeg ik ook niet de vraag of ik nog een paar jaar wilde blijven”, vertelde De Jong grinnikend.

Hij sloot zich daarna aan bij de Groninger Bodem Beweging (GBB). De organisatie behartigt de belangen van gedupeerde Groningers. “Ik vind dat er ontzettend groot onrecht gedaan is aan de mensen in Groningen. Ik besefte dat het voor gewone burgers in Groningen ongelooflijk moeilijk vechten is tegen mastodonten als Shell, Exxon, NAM en de Staat.”

Jasaseosmm.com Smm Panel is the best and cheapest smm reseller panel Buy Instagram Verification for instant Instagram likes and followers, Buy Verification Badge, Youtube views and subscribers, TikTok followers, telegram services, and many other smm services. telegram, and many other smm services