Klimaatvraag: komt onze warme zomer door uitbarsting Tongavulkaan?

Posted on

Op NU.nl beantwoorden we regelmatig klimaatvragen van lezers. Deze week: Heeft de reusachtige vulkaanuitbarsting bij Tonga afgelopen winter onze zomer warmer gemaakt?

De Tongavulkaan ligt in het zuiden van de Grote Oceaan. Afgelopen januari vond er een zeer grote uitbarsting plaats, ‘s werelds krachtigste in 140 jaar. Zulke uitbarstingen kunnen (voor enkele jaren) het klimaat warmer of juist koeler maken.

Die uitwerking op het klimaat hangt af van het type vulkaan. Ook maakt het uit waar de uitbarsting plaatsvindt, legt KNMI-expert Jos de Laat uit:

De Tongauitbarsting bereikte hoge luchtlagen

Sommige vulkaanuitbarstingen zijn explosief, terwijl andere vloeiende lavastromen zijn die aan het aardoppervlak komen. Dat maakt verschil voor het klimaat omdat explosieve uitbarstingen vulkanisch materiaal hoog in de atmosfeer kunnen brengen.

Als de rook meer dan 15 kilometer hoogte bereikt, komt deze in een luchtlaag terecht die de stratosfeer heet. Daar kunnen stofdeeltjes, ijskristallen en waterdamp enkele jaren blijven rondzweven, vertelt De Laat.

De uitbarsting van de Tongavulkaan was explosief. De rookpluim bereikte zelfs een hoogte van 58 kilometer. Satellietbeelden laten zien dat de rook zich daarna ook snel zijwaarts verspreidde:

Klimaateffect (sub)tropische vulkanen duurt langer

Het maakt voor de klimaatgevolgen ook uit waar de vulkaan op aarde ligt, zegt De Laat. Dat komt doordat de lucht in de stratosfeer opstijgt rond de evenaar, en dan heel langzaam richting de polen beweegt. Daar daalt die lucht vervolgens weer.

Een vulkaanuitbarsting rond de Noordpool of Zuidpool heeft daarom maar kort invloed op het klimaat, terwijl de invloed van een vulkaanuitbarsting in de tropen enkele jaren kan aanhouden.

Tonga bevindt zich in de subtropen. Dat betekent dat het vulkanisch materiaal een lange reis kan maken door de stratosfeer, en dus geruime tijd het klimaat kan beïnvloeden.

Tongarook blijft op zuidelijk halfrond

Doordat de lucht in de stratosfeer van de evenaar naar de polen stroomt, blijft vulkanisch materiaal meestal gevangen op het halfrond waar de uitbarsting plaatsvond. Alleen als een vulkaan dicht bij de evenaar ligt, kan de rook zich wereldwijd verspreiden.

De Tongavulkaan ligt in het zuiden van de Grote Oceaan. Het uitgestoten materiaal trekt nu heel langzaam door de stratosfeer richting de Zuidpool.

‘Zwavelvulkanen’ kunnen klimaat enkele jaren koelen

Bij vulkaanuitbarstingen komen veel gassen en stofdeeltjes in de lucht, zegt De Laat. Van andere grote (tropische) vulkaanuitbarstingen weten we dat deze het klimaat voor een of meerdere jaren iets kunnen koelen.

Dat komt doordat vulkanisch stof zonlicht blokkeert, en omdat bij sommige vulkaanuitbarstingen ook veel zwaveldioxide vrijkomt. Hoog in de atmosfeer zet dit gas om in een soort ijskristallen. Die ijskristallen kaatsen zonlicht terug en kunnen zo leiden tot enkele koelere jaren.

Stoom blaast uit een geiser bij Tonga. Omdat de uitbarsting onder water plaatsvond, kwam er veel water (hoog) in de atmosfeer.

Stoom blaast uit een geiser bij Tonga. Omdat de uitbarsting onder water plaatsvond, kwam er veel water (hoog) in de atmosfeer.

Foto: Getty Images

Tonga is een onderwatervulkaan (met opwarmend effect)

Opmerkelijk aan de Tonga-uitbarsting is dat deze vooral heel veel waterdamp in de stratosfeer heeft gebracht. “Dat komt doordat een deel van de vulkaan onder zee lag”, zegt De Laat.

“Bij de uitbarsting is veel zeewater omhoog geblazen. Dat verklaart ook de sterke toename van waterdamp in de stratosfeer zonder dat er meteen ook veel zwavel of vulkaanas tussen zat.”

De stratosfeer bevat door de uitbarsting tijdelijk zo’n 10 procent meer water. Op grote hoogte koelt dit water de atmosfeer af. Daaronder werkt het als een extra deken – en wordt de atmosfeer juist warmer.

Op grote hoogte is de atmosfeer boven het zuidelijk halfrond momenteel sterk afgekoeld door de vulkaanuitbarsting. De luchtlaag daaronder warmt juist (tijdelijk) extra op.

Op grote hoogte is de atmosfeer boven het zuidelijk halfrond momenteel sterk afgekoeld door de vulkaanuitbarsting. De luchtlaag daaronder warmt juist (tijdelijk) extra op.

Foto: ECMWF

Die scherpe afkoeling op grote hoogte wordt al gemeten door satellieten. Maar het is nog niet helemaal duidelijk wat er lager in de atmosfeer met de extra vastgehouden warmte gebeurt, volgens De Laat. Hij houdt daarnaast de lucht boven de Zuidpool in de gaten: daar kan de vulkaanuitbarsting na verloop van tijd leiden tot een tijdelijk dunnere ozonlaag.

Conclusie: onze warme en droge zomer is niet beïnvloed door de uitbarsting van de Tongavulkaan. En ook voor mensen in Chili, Zuid-Afrika of Nieuw-Zeeland heeft de reusachtige uitbarsting vooralsnog geen meetbare veranderingen in het weer veroorzaakt – maar die zouden daar wel nog kunnen volgen.

Jasaseosmm.com Smm Panel is the best and cheapest smm reseller panel Buy Instagram Verification for instant Instagram likes and followers, Buy Verification Badge, Youtube views and subscribers, TikTok followers, telegram services, and many other smm services. telegram, and many other smm services